سپندارمذگان (اسفندگان)
فر ایران را میستاییم
جشن پاسداشت جایگاه مادر و زن در ایران
سپندارمذ یکی از شش فروزه (صفت) اهورامزدا است که امشاسپندان نام دارد. امشاسپندان به معنی و مفهوم پاکان جاوید (مقدسان بی مرگ) است. این شش فروزه 1- وهومن (بهمن) 2- اردی بهشت 3- شهریور 4- سپندارمذ (اسفند) 5- خورداد 6- امرداد هستند که با اهورامزدا هفت امشاسپند میشوند.
در گاهشماری ایران باستان (مزدایی) روز پنجم هر ماه سپندارمذ (اسفند) نام دارد. روز سپندارمذ در ماه سپندارمذ ( روز اسفند از ماه اسفند) برابر با جشن سپندارمذگان میشود، که در گاهشماری (تقویم) خورشیدی برابر با 29 بهمن است. واژه سپندارمذ در اوستا سپنتا آرمئیتی است که به معنی آرامش و فروتنی پاک و عشق پاک میشود. سپندارمذ ایزد نگهبان و نگهدار زمین است. زمین در فرهنگ ایرانی نمادی مادرانه و زاینده دارد. مادری که در درون خود گیاهان و جانداران و مردم را زایش میکند و میپروراند و در نهایت به خود باز میگرداند. در فرهنگ ایران باستان خاک و زمین از تقدس و گرامی داشت بالایی برخودار است. از سویی سرزمین (میهن) نیز نمادی از مادر زمین میباشد. برای همین در ادبیات کهن ایرانی سرزمین (کشور) را به نام مام میهن (مادر وطن) که نماد و بخشی از زمین است میخوانند و آن را ستایش میکنند و گرامی میدارند.
همانگونه که آورده شد زمین نمادی مادرانه دارد. از این رو جشن اسفندگان روز بزرگداشت و گرامی داشت جایگاه مادر و زن که زاینده و نگهدارنده و پرورش دهنده هستند میباشد. از سویی چون مادر ویژگی عاشقانه و مهرورزی دارد و مهر او به فرزندانش همیشگی است این روز را روز عشق پاک هم مینامند.
در ایران باستان در روز سپندارمذگان (جشن اسفندگان) مردان و پسران ایرانی به مادران و همسران خود هدایا و پیشکشهائی تقدیم میکردند. همچنین در این روز فرزندان و مردها کارهای خانه را انجام میدادند و از مادر و یا همسر خود پذیرائی میکردند. در جشن اسفندگان علاوه بر شادباش گوئی به مادران و همسران و پیشکش و هدیه دادن، آیین جشن خوانی و ستایش بر زمین و آفریدههای آن انجام میگرفت. همچنین این جشن با شادی و سرور و رامشگری و نوازندگی همراه بود. پاسداشت زمین و مادر از اهم ویژگیهای فرهنگ کهن ایرانی است و نگهداری از زمین و مام میهن و مادر از بایستههای ادب و رفتار ایرانیان به شمار میرفته و میرود.
پژوهشگر ایران شناسی
احمد نوری (آریاچهر)
جشن اسفندگان
