رویداد ها, نوشته ها

تیرگان بر همگان خجسته باد

تیرگان

جشن تیرگان

«می‌ستاییم تشتر(تیر) ستاره‌ی بزرگ با شکوه را، کسی که آب‌های ایستاده و جاری، چشمه و جویبار و برف و باران گرفته شده از اوست»

                                                                                       تیر یشت کرده ۱۱ بند ۴۱

دهم تیر خورشیدی برابر با تیر روز از تیر ماه در گاهشماری باستانی (مزدایی) روز جشن تیرگان است. جشن تیرگان دارای دو ویژگی آیینی و تاریخی است.

نخست اینکه برابری نام روز با نام ماه (روز تیر از ماه تیر) یکی شده است، این روز روز ایزد تشتر (تیر) نماد بارندگی و پر آبی و همچنین طبیعت است. این روز آیینی است و برای ستایش ایزد تشتر (تیر) می‌باشد. این روز، روز پاسداشت و نیایش برای ستاره تیر یا ایزد تشتر که نماد بارندگی و طبیعت و زندگی در فرهنگ و آیین ایرانی است. ایرانیان باستان در روز جشن تیرگان به ستایش و نیایش ایزد تیر می‌پرداختند و از اهورامزدا و ایزد تشتر خواهان بارندگی و پر آبی می‌شدند. برابر با باور ایران باستان ستایش و نیایش بر ستاره تشتر یا ایزد تیر سال پر آب و بارندگی را در پی خواهد داشت. از آنجا که بخشی از سرزمین ایران خشک و نیمه خشک است و در برخی سال‌ها بارندگی در آن کم و ناچیز است، ایرانیان برای داشتن سالی پر آب و چیره شدن بر خشکسالی و کم آبی به نیایش ستاره تشتر که نماد بارندگی بود پرداخته و این روز را به شادمانی می‌گذراندند. در روز جشن تیرگان ایرانیان به کنار رودها، جوی‌ها، دریا و دریاچه‌ها و کاریزها می‌روند و با آب پاشی به همدیگر و شنا و آب بازی و داد و دهش خوراکی‌ها و میوه‌ها و شیرینی به جشن و پایکوبی می‌پرداختند و به درگاه ایزد آب و تشتر و اهورامزدا به نیایش و ستایش و نماز می‌گذراندند.

دومین ویژگی تیرگان تاریخی است. این جشن برای حماسه و از خود گذشتگی آرش کمانگیر است. هنگامیکه تورانیان به فرمان افراسیاب تورانی در دوره نوذر پیشدادی به ایران تاختند و شاه ایران، نوذر پیشدادی در این نبرد کشته شد (البته برخی این رویداد را به دورۀ منوچهر پیشدادی می‌دانند)، تورانیان ایران را به دست گرفتند و با ایرانیان پیمانی بستند بر این پایه که مرز بین ایران و توران را بایستی با پرتاب تیری روشن و مشخص ساخت، بدین روی هر جا که تیر فرود می‌آمد آنجا مرز بین ایران و توران شود!. به گونه‌ای آن‌ها می‌خواستند ایرانیان را خوار و کوچک کنند، در این هنگام آرش کمانگیر که از کمان داران و تیراندازان نامور و از دلیران و پهلوانان ایران زمین بود پذیرفت که این کار مهم را به انجام رساند، با آنکه او می‌دانست جان خود را بر سر این راه خواهد گذاشت. در روز تیر از ماه تیر او به یکی از چکادهای کوه البرز رفت و تیری به سوی خاور (خراسان) پرتاب نمود. پس از اینکه آرش تیر را در این روز رها کرد جان و بدنش از بین رفت. سپس سواران ایرانی و تورانی برای یافتن تیر آرش در پی آن تیر رفتند تا مرز بین ایران و توران را روشن و نمایان سازند. ده روز پس از آن سواران تیر آرش را بر تنه درخت گردویی در کنار آمو دریا (رود جیحون) یافتند و از آن پس آنجا را مرز بین ایران و توران نامیدند. برای همین ایرانیان از روز تیر در ماه تیر که سیزدهم تیر باستانی است تا روز باد از ماه تیر که روز بیست و دوم ماه تیر باستانی است (دهم تا نوزدهم تیر ماه خورشیدی) را جشن تیر و باد می‌گرفتند و به یاد حماسه و از خود گذشتگی و جان فشانی آرش کمانگیر این ده روز را به شادمانی و پاسداشت آرش کمانگیر می‌پرداختند.

«می‌ستاییم تشتر (تیر) ستاره بزرگ با شکوه را که تند به سوی دریای فراخکرت می‌تازد.
مانند تیر پرانی که آرش تیرانداز بهترین تیرانداز آریایی از کوه ائیریوخشوس به سوی کوه خوانونت انداخت»

                                                                                          تیر یشت. کرده ۴ بند ۶

به امید داشتن ایرانی آباد و پر و آب و زنده و به دور از اهریمن و دشمن و خشکسالی

ایدون باد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *